Doğalgaz Havalandırma ve Menfez Hesabı: A ve B Tipi Cihaz
Güncelleme: 2026-10-29
Menfez, cihazın bulunduğu odaya yakma havası giren ya da odadan hava çıkan sürekli açık açıklıktır. Havalandırma hesabı, A ve B tipi cihazların bulunduğu odanın hacminin ve menfezlerinin cihaz gücüne yetip yetmediğinin kontrolüdür. Hesap iki soruya cevap verir: oda yeterince büyük mü, menfez yeterince geniş mi?
Bu rehberdeki değerler İGDAŞ 2017 teknik esaslarından sayfa numarasıyla alınmıştır. Havalandırma kuralları incelenen şartnamelerde büyük ölçüde aynıdır [1], ama ayrıntılı ölçüler şirkete göre değişebilir. Kesin değeri dağıtım şirketinizin şartnamesinden alın.
Hangi cihazlar için gerekir?
| Tip | Yakma havası | Havalandırma hesabı |
|---|---|---|
| A (bacasız, ör. ocak) | Odadan | Gerekir |
| B (bacalı kombi, şofben, soba) | Odadan | Gerekir |
| C (hermetik kombi) | Dışarıdan | Gerekmez [2] |
Bir odada hem C hem B tipi cihaz varsa hesaba yalnız A ve B tipi cihazların gücü girer.
Adım 1: Oda hacmini bulun
Oda hacmi = taban alanı × tavan yüksekliği.
- Hacim, A ve B tipi cihazların toplam gücünün her 1 kW'ı için en az 1 m³ olmalıdır [3].
- B tipi cihaz net hacmi 8 m³'ten küçük mahale konamaz [3].
- A tipi cihaz 12 m³'ten küçük hacme konamaz [3].
Gereken hacim = en büyüğü (toplam kW × 1 m³; tipin asgari hacmi).
Adım 2: Menfezi kontrol edin
- A ve B tipi cihaz bulunan mahalde en az 150 cm² sürekli açık menfez bulunur [3].
- A ve B tipi cihazların toplamı 35 kW'ın altındaysa 150 cm² yeterlidir [3].
- Toplam 35 kW ve üstündeyse menfez kesiti hesapla bulunur ve atık gaz mekanik yolla atılır [3].
Adım 3: Hacim yetmezse komşu mahalle birleştirin
Oda tek başına yetmiyorsa uygun bir komşu mahalle birleştirilir ve iki hacim birlikte sayılır [3]:
- Her biri en az 150 cm² olan bir alt ve bir üst menfez açılır.
- Üst menfez tabandan en az 1,80 m yüksekte olur.
- Alt menfez döşemeden en fazla 45 cm yüksekte olur.
- Komşu mahal yatak odası, banyo, tuvalet ya da bina ortak mahali olamaz.
Doğrudan dışarıya menfez açılamıyorsa dolaylı havalandırma yapılabilir: komşu mahale açılan kapıya ya da duvara ve komşu mahalin dışa bakan penceresine menfez açılır [4].
Samgaz metninde alt menfez yüksekliğinin rakamı okunaksızdır; Samgaz bölgesinde bu değeri şirketten teyit edin [5].
Çözülmüş örnek
Mutfakta 24 kW bacalı (B tipi) kombi var. Mutfak 3,00 m × 3,00 m, tavan 2,60 m.
- Oda hacmi = 3,00 × 3,00 × 2,60 = 23,4 m³.
- Gereken hacim = en büyüğü (24 × 1 m³; 8 m³) = 24 m³.
- 23,4 m³ < 24 m³: oda tek başına yetmez.
- Mutfak, 15 m³'lük salonla alt ve üst menfezle (her biri en az 150 cm²) birleştirilir.
- Toplam hacim = 23,4 + 15 = 38,4 m³ ≥ 24 m³: hacim uygun.
- Güç 35 kW'ın altında olduğu için en az 150 cm² sürekli açık menfez yeterlidir.
Aynı mutfağa hermetik (C tipi) kombi konsaydı hacim ve menfez şartı aranmazdı.
35 kW ve üstü: menfez kesiti hesabı
Toplam A ve B tipi güç 35 kW ve üstündeyse menfez kesiti hesapla bulunur [6]. GazPlan'ın kullandığı yöntem:
- Hava debisi V = ΣQ × L (m³/h). L, kW başına özgül hava debisidir: genel olarak 20, evsel ocakta 15 m³/h·kW.
- Menfez kesiti S = V / (v × 0,36) cm². v, menfezdeki hava hızıdır: doğal havalandırmada 2 m/s, mekanik (cebri) havalandırmada 6 m/s.
- Mekanik havalandırmada alt ve üst açıklık en az 75 cm² olur.
Bu eşitlik şartname PDF'inde görsel olarak verildiği için metinden doğrulanamamıştır. Projede kullanmadan önce kendi şirketinizin şartnamesindeki eşitlik ve katsayılarla karşılaştırın. Kazan dairelerinde ayrı kurallar uygulanır [7].
Sık yapılan hatalar
- Hacmi brüt alanla hesaplamak. Şartname net hacim ister; odadan duvarla ayrılmış banyo, kiler gibi bölümler hacme katılmaz.
- Menfezi pencere aralığı saymak. Menfez sürekli açık olmalıdır.
- Komşu mahal olarak yatak odası ya da banyo seçmek.
- Hermetik kombiye geçince bacalı şofbeni unutmak. Odada başka A ya da B tipi cihaz kaldıysa hesap yine gerekir.
GazPlan ile nasıl yapılır
GazPlan'da havalandırma hesabı her mahal için kendiliğinden yapılır.
- "Oda (mahal) çiz" ile odayı çizin, tavan yüksekliğini girin.
- Mahal panelinde üst ve alt menfezi, gerekiyorsa komşu mahal hacmini ve komşu menfezleri girin.
- Cihazın tipini (A / B / C) cihaz panelinden seçin.
- Hesap sekmesindeki Havalandırma hesabı kartı her mahal için hacmi, A/B tipi gücü, gereken hacmi, gerekli ve verilen alt / üst menfezi ve sonucu (uygun / uygun değil) gösterir. Komut aramasında "Havalandırma hesabı" yazarak da açılır.
- "Kontrol et" bu hesabı kullanır; uygun olmayan mahali işaretler. Hesap tablosu paftaya ve başvuru paketine de girer.
Şartnamesi doğrulanmamış bölgelerde ve 35 kW üstü hesapta tabloda "DOĞRULA" işareti görünür.
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; projeler sertifikalı mühendis tarafından hazırlanır ve dağıtım şirketinin güncel şartnamesi esastır.
Kaynaklar
- GazPlan şartname karşılaştırması (13 dağıtım şirketi şartnamesi), 2026, bölüm 3.
- İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 39.
- İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 36 (md. 6.1.2, 6.1.3, 6.2.2).
- İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 35.
- SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 116.
- İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 47 (md. 6.9.3.1).
- İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 52 (md. 7.4.1).