Doğalgaz Baca ve Havalandırma Kuralları: A, B, C Tipi

Güncelleme: 2026-10-27

Baca ve havalandırma, doğalgaz projesinde en sık takılan konulardır. Kurallar cihazın yakma havasını nereden aldığına ve atık gazı nereye verdiğine göre değişir. Bu rehber İGDAŞ 2017 teknik esaslarını temel alır, farklı olan yerlerde Samgaz'ı belirtir.

Havalandırma kuralları (1 m³/kW, 150 cm²) incelenen 13 şartnamenin hepsinde aynı metinle geçer [1]. Ayrıntılı ölçülerin bazıları şirkete göre değişebilir.

Cihaz tipleri

Tanımlar İGDAŞ s. 13 ve s. 47'dedir [2]. Kombi, anma ısı gücü 70 kW'ı geçmeyen B, B1 ya da C tipi cihazdır [2].

Oda hacmi ve menfez (A ve B tipi)

• Oda hacmi, toplam gücün her 1 kW'ı için en az 1 m³ olmalıdır [3].
• A tipi cihaz 12 m³'ten küçük hacme konamaz [3].
• B tipi cihaz net hacmi 8 m³'ten küçük mahale konamaz [3].
• Mahalde en az 150 cm² sürekli açık menfez bulunur [3].

Hacim yetmezse oda komşu mahalle birleştirilir [3]:

• Her biri en az 150 cm² alt ve üst menfez açılır.
• Üst menfez tabandan en az 1,80 m yüksekte olur.
• Alt menfez döşemeden en fazla 45 cm yüksekte olur.
• Komşu mahal yatak odası, banyo, tuvalet ya da bina ortak mahali olamaz.

Samgaz metninde alt menfez yüksekliğinin rakamı okunaksızdır; bu değeri Samgaz bölgesinde şirketten teyit edin [4].

Dolaylı havalandırma: Doğrudan dışarı menfez açılamıyorsa komşu mahale açılan kapıya ya da duvara ve komşu mahalin dışa bakan penceresine en az 150 cm² menfez açılır [5].

35 kW ve üstü: A ve B tipi cihazların toplamı 35 kW'ın altındaysa 150 cm² yeterlidir. 35 kW ve üstünde menfez hesapla bulunur ve atık gaz mekanik yolla atılır [3].

Yasak mahaller

B tipi cihaz mahalinde CO dedektörü zorunludur [6].

B tipi: duman kanalı ve baca

Duman kanalı (cihazdan bacaya):

• Yatay açınım uzunluğu en fazla 2,5 m [6].
• Hesapta 90° dirsek 60 cm, 135° dirsek 30 cm sayılır [6].
• Cihaz çıkışında en az 20 cm düşey hızlandırma parçası bulunur [8].
• Samgaz: en az 3° yükselen eğim, 90° dirsekten kaçınılır [9].

Baca:

• Bacalı cihaz yalnız müstakil (ferdi) bacaya bağlanır; adi ve ortak (şönt) bacaya bağlanamaz [10].
• Baca düşeydir; yalnız bir kez ve en fazla 45° sapabilir [8].
• Bacaya fan ya da mutfak aspiratörü bağlanmaz [8].
• 1 m²'den küçük aydınlıktan baca geçirilmez; bacadan sonra en az 1 m² net alan kalmalıdır [8].
• Paslanmaz çelikte en az AISI 316L; bina dışındaki baca çift cidarlıdır [11].
• Hava-atık gaz (ortak) sisteminde cihaz başına en fazla 30 kW, katta en fazla 2 cihaz [8].

C tipi (hermetik) atık gaz çıkışı

Atık gaz şu yerlere verilemez [7]:

• Geçit, koridor ve dar saçak araları
• Havalandırma ve aydınlık boşlukları
• Açık ya da kapalı balkon, asansör boşluğu
• Çıkıntılı yapı kısımlarının altı
• Başka birimlere temiz hava sağlayan açıklıklar

Atış doğrultusunda karşı binaya en az 3 m bulunur [7]. Dört tarafı kapalı ve 200 m²'den küçük avluya hermetik çıkış verilemez [12].

Samgaz'da ek kurallar [13]:

• Atık gaz ağızları arası dikeyde en az 2,5 m, yatayda en az 1 m.
• 35 kW'tan büyük C tipi cihazda atık gaz bacadan atılır.

Pencereye, saçağa ve köşelere olan terminal mesafeleri şekil ve tablolarda verilir; şirkete göre değişebilir.

Yoğuşmalı cihazlar

• Duman kanalı yatayla en az 3° yükselen eğimle bağlanır; 90° dirsek kullanılmaz [14].
• Yakma havasını ortamdan alan yoğuşmalı cihazda 1 m³/kW ve menfez kuralları B tipi gibidir; CO dedektörü zorunludur [14].
• 50 kW üzeri cihaz yalnız müstakil cihaz odasına konur [14].
• Yoğuşma suyu 200 kW'a kadar nötralize edilmeden boşaltılabilir [14].

Eğimli çatıda baca çıkışı

İGDAŞ Şekil 20–26'daki başlıca ölçüler [15]:

• Mahyaya göre a ≥ 0,4 m.
• Çatı yüzeyine yatay mesafe c ≥ 1,5 m.
• A < 1,5 m ise B ≥ 0,6 m; C ≥ 0,6 m; D ≥ 2 m.
• Engel kuralı: f < 1,5 × g ise e ≥ 1 m (doğal çekiş) ya da e ≥ 0,4 m (pozitif basınçlı).
• Çatı eğimi 20° ya da daha azsa çatı düz kabul edilir.

Harflerin anlamı şekillerdedir; çizimi şekil üzerinden kontrol edin.

Baca kesit hesabı

• Tek cihazda TS EN 13384-1, birden fazla cihazda (kaskad, hava-atık gaz) TS EN 13384-2 kullanılır [16].
• Montaj TS EN 15287-1+A1 ve TS EN 15287-2'ye göre yapılır [16].
• Negatif çekişte asgari çekiş 4 Pa; rüzgâr basıncı PL = 0 alınabilir [16].
• Daire kesit tercih edilir [16].

Samgaz, bir program kullanılıyorsa programın hesabının kabul edildiğini yazar ve hesap girdilerini listeler: cihaz tipi, yakıt, baca gazı kütle debisi, asgari duman gazı sıcaklığı, çekiş, CO₂ ve duman çıkışı ölçüsü [17].

GazPlan ile nasıl yapılır

GazPlan'da mahal (oda) aracıyla odayı çizip tavan yüksekliğini ve menfezini girersiniz. Cihazın tipi (A/B/C) ve duman kanalı uzunluğu cihaz panelinden girilir. "Kontrol et" 12 m³ / 8 m³ / 1 m³/kW kurallarını, 150 cm² menfezi, 35 kW uyarısını, B tipi cihazın bacaya bağlılığını ve 2,5 m duman kanalını tarar. Baca kontrol listesi şartname maddelerini işaretletir. GazPlan baca kesitini hesaplamaz; TS EN 13384 sonucunu baca programınızdan girersiniz.

• Programı açın
• Oda hacmi ve menfez hesaplayıcıları
• Dağıtım şirketleri

Kombi değiştirirken bu kuralların nasıl etkilendiğini kombi değişiminde proje gerekir mi rehberinde bulabilirsiniz.

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; projeler sertifikalı mühendis tarafından hazırlanır ve dağıtım şirketinin güncel şartnamesi esastır.

Kaynaklar

1. GazPlan şartname karşılaştırması (13 dağıtım şirketi şartnamesi), 2026, bölüm 3.
2. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 13, 47.
3. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 36.
4. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 116.
5. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 35.
6. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 36–37.
7. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 39–40.
8. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 56.
9. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 135.
10. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 54.
11. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 56–57.
12. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 30.
13. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 131.
14. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 41–42.
15. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 37–39 (Şekil 20–26).
16. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 56–58.
17. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 198–199.