Doğalgaz İç Tesisat Projesi Nasıl Çizilir? Adım Adım

Güncelleme: 2026-10-27

Bir doğalgaz iç tesisat projesi, gazın servis kutusundan cihaza kadar izlediği yolu, boru çaplarını ve cihazların yerini gösteren çizim ve hesap setidir. Bu rehber, çizimi hangi sırayla yapacağınızı ve her adımda şartnamelerin ne istediğini özetler.

Sayısal değerlerin yanındaki numaralar, sondaki kaynak listesine gider. Değerlerin çoğu dağıtım şirketine göre küçük farklar gösterir. Bu yüzden her projede bölgenizin güncel şartnamesine bakın.

Başlamadan önce: hangi şartname geçerli?

Türkiye'deki dağıtım şirketlerinin şartnamelerinde hesap çekirdeği büyük ölçüde aynıdır. Çizim kuralları ise farklıdır [1]:

• Antet alanları, ölçek ve 45° izometri kuralı yalnız Samgaz ve Selçukgaz belgelerinde ayrıntılı yazılıdır.
• İGDAŞ 2017 teknik esaslarında pafta, ölçek ve antet kuralı yoktur; bunlar ayrı proje onay usullerinde olmalıdır.
• Kırgaz şartnamesi yalnız 1/50–1/100 ölçeği belirtir.

Bu nedenle aşağıdaki adımlar genel bir iş sırasıdır. Antet ve pafta biçimini her zaman dağıtım şirketinize teyit ettirin.

Adım adım çizim sırası

MEB'in bilgisayarda doğalgaz projesi kitabındaki işlem sırası pratik bir başlangıçtır [2]:

1. 1/50 ölçekli mimari planı aktarın.
2. Gaz yakıcı cihazları yerleştirin.
3. Baca bağlantılarını çizin.
4. Sayaç yerini belirleyin.
5. Bina gaz girişini tasarlayın.
6. Ana kesme vanasını (AKV) yerleştirin.
7. AKV'den daire sayaçlarına kadar hattı çizin.
8. Sayaçtan cihazlara hattı çizin.
9. Daire içi izometrileri çizip kolon izometrisiyle birleştirin.
10. Malzeme (maliyet) tablosunu hazırlayın.

1. Vaziyet planı ve kat planları

Vaziyet planı iki parçadan oluşur: en az iki sokak adı, servis kutusu yeri ve bina girişini gösteren kuş bakışı kroki ile kotları gösteren yan görünüş [3].

Kat planları gaz geçen bütün katlar için çizilir. Kapı, pencere, baca, havalandırma ve oda adları yazılır; sağ alta kat adı ve ölçek eklenir [3]. Samgaz, okunaklı olmak kaydıyla 1/50 ya da 1/100 ölçeğe izin verir [4].

2. Servis kutusu ve bina girişi

Servis kutusu etiketinde tip, çıkış basıncı (21 ya da 300 mbar) ve çıkış yönü yazılır. Bina girişinde izole geçiş, topraklama ve gerekiyorsa magnezyum anot gösterilir [5]. Samgaz, servis kutusu çıkış basıncının ve bağlantı şeklinin projeye yazılmasını ister [4].

3. Ana kesme vanası ve kolon

• İGDAŞ'ta AKV en fazla 2,10 m yükseklikte olur [6].
• Samgaz 1,90–2,10 m aralığını verir [7]; MEB örneği 1,8–2 m yazar [5].
• AKV ile bina girişi arası 15 m'yi geçerse bina girişine emniyet vanası konur [6].

Gaz borusu asansör boşluğu, aydınlık, çatı arası, duman bacası ve sığınaktan geçirilmez [6]. Elektrik ve telefon hatlarına en az 15 cm, trifaze hatlara en az 30 cm mesafe bırakılır [6].

4. Sayaç yeri

Her dairenin sayacı kendi girişine ya da en yakın yere konur [8]. Duman bacası üzeri, asansör kapısı üstü, balkon ve konut kapısı üstü yasaktır [8]. Sayaç duvardan en az 2 cm uzakta olur [8]. Sayaçtan önce mutlaka kapama vanası bulunur [5].

5. Cihazların yerleşimi

Cihaz sembolünün yanına cihaz tipi, marka ve kapasite (kcal/h) yazılır [3]. Yerleşimde şu kurallara dikkat edin:

• A tipi (bacasız) cihaz 12 m³'ten küçük hacme, B tipi (bacalı) cihaz net hacmi 8 m³'ten küçük mahale konamaz [9].
• Oda hacmi, cihaz gücünün her kW'ı için en az 1 m³ olmalıdır [9].
• Yatak odası, banyo ve tuvalet A ve B tipi cihaz için yasaktır [9].
• Her cihazın girişine kesme vanası konur. Esnek hortum mutfakta en fazla 150 cm, kombi ve şofbende en fazla 60 cm olur [10].

Ayrıntılar için baca ve havalandırma kuralları rehberine bakın.

6. Hatları çizmek ve numaralandırmak

Hat numaralandırma gaz teslim noktasından başlar. Debisi, basıncı ve çapı aynı olan bölüm tek numara alır; biri değişince yeni numara verilir [11]. Samgaz, hat numaralarının, çapların, uzunlukların ve debilerin hem planda hem izometride yazılmasını ister [4].

Çizimde kullanılacak semboller (vana, sayaç, regülatör, kombi, ocak, baca, yükselen ve alçalan hat) İGDAŞ Şekil-2'de verilmiştir [12].

7. İzometri

Her hat parçasının yanına "hat no, debi (m³/h), uzunluk (m), DN" yazılır ve yazılar birbirini kesmez [14]. Kolon izometrisi servis kutusundan başlar; sonunda daire içi izometrilerle birleştirilir [14].

8. Antet ve pafta düzeni

Samgaz'da paftalar soldan sağa şu sırayla yerleşir: kapak, vaziyet planı, bodrum, zemin ve normal kat planları, izometri, hesap tabloları ve detaylar [15]. Antette bina adresi, ada-pafta-parsel, daire sayısı, toplam kapasite, proje tasarımcısı ve firma bilgileri, ölçek ve revizyon numarası bulunur [15].

Projeye eklenecek hesap çizelgesi ve belgeler için proje onayı için gerekenler rehberine bakın.

9. Gönderim öncesi kontrol

MEB kontrol listesi şu soruları sorar [16]:

• AKV var mı?
• Sayaç ve sayaç öncesi vana var mı?
• Cihazlar ve baca bağlantıları çizildi mi?
• Daire içi ve kolon izometrileri birleştirildi mi?
• Yazılar (debi, uzunluk, çap) eksiksiz mi?
• Maliyet tablosu var mı?

Basınç kaybı ve hız kontrolünü de bu aşamada yapın; yöntem için doğalgaz proje hesabı rehberine bakın.

GazPlan ile nasıl yapılır

GazPlan, tarayıcıda çalışan bir doğalgaz proje çizim programıdır. Proje sihirbazı bina tipini, kat ve daire sayısını, cihazları ve dağıtım şirketini sorar ve hesaplanmış bir taslak açar. Çizim sekmesinde servis kutusu, sayaç, vana, dirsek, T ve cihaz sembolleri yerleştirilir; kat planı ile izometri arasında geçilir. Mimari altlık olarak PNG, JPG, DXF ya da PDF yüklenebilir.

"Kontrol et" düğmesi servis kutusu, vana eksikleri, basınç kaybı, hız, cihaz-mahal kuralları ve antet eksiklerini listeler. Pafta sekmesi izometri, antet ve hesap sayfasını A3 PDF olarak verir. İzometri açısı seçilen bölgenin profilinden gelir.

• Programı açın
• Ücretsiz hesaplayıcılar
• Dağıtım şirketleri ve şartname farkları

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; projeler sertifikalı mühendis tarafından hazırlanır ve dağıtım şirketinin güncel şartnamesi esastır.

Kaynaklar

1. GazPlan şartname karşılaştırması (13 dağıtım şirketi şartnamesi), 2026, bölüm 4 madde 10.
2. MEB, Bilgisayarda Doğalgaz Tesisat Projesi, 2015, s. 24, 30.
3. MEB, Bilgisayarda Doğalgaz Tesisat Projesi, 2015, s. 6–12.
4. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 224.
5. MEB, Bilgisayarda Doğalgaz Tesisat Projesi, 2015, s. 13–20.
6. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 27–30.
7. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 102.
8. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 32–33.
9. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 36–37.
10. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 35.
11. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 18.
12. İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları 2017, s. 23 (Şekil-2).
13. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 229; Selçukgaz İç Tesisat Şartnamesi 2019.01, s. 215.
14. MEB, Bilgisayarda Doğalgaz Tesisat Projesi, 2015, s. 25–28, 30.
15. SAMGAZ İç Tesisat Şartnamesi, Rev. 2019.03, s. 225–226.
16. MEB, Bilgisayarda Doğalgaz Tesisat Projesi, 2015, s. 33.